Keman yayına ne sürülür?
Keman Yayına Ne Sürülür? İşte Bilmen Gerekenler
Keman çalmaya yeni başlayan biriysen ya da uzun süredir çalıyorsun ama bu konuya pek hakim değilsen, "keman yayına ne sürülür?" sorusu aklına gelmiş olabilir. Bu aslında kemanın ses kalitesi ve çalınabilirlik açısından en kritik noktalarından biri. Kısaca cevap vermek gerekirse, keman yayına reçine (rosin) sürülür. Ama mesele sadece bu kadar basit değil. Gelin, bu işin inceliklerine birlikte bakalım.
Neden Reçine Sürülür?
Reçine, keman yayının at kılına tutunarak tellere sürtünmesiyle sesi oluşturan temel malzemedir. Eğer yayına reçine sürmezsen, yay tellerin üzerinde kayar ve hiçbir ses üretmezsin. Reçine, tellerin üzerinde mikro düzeyde pürüzler oluşturarak sürtünmeyi sağlar ve bu sürtünme de titreşim dalgalarını üretir. Bu titreşimler de enstrümanın gövdesinde yankılanarak o bildiğimiz keman sesini ortaya çıkarır. Deneyimlerime göre, doğru miktarda ve doğru kalitede reçine kullanmak, hem ton kalitesini hem de çalma kolaylığını doğrudan etkiler. Örneğin, kalitesiz bir reçine yayda topaklanma yapabilir veya kuru bir ses verebilir.
Hangi Tür Reçineler Var?
Piyasada farklı türlerde reçineler bulabilirsin. Bunlar genellikle renklerine ve formlarına göre ayrılır:
- Açık Renk Reçineler (Sarı/Şeffaf): Genellikle daha yumuşak tonlar verirler ve daha çok klasik müzik icracıları tarafından tercih edilirler. Daha az toz bırakırlar.
- Koyu Renk Reçineler (Kahverengi/Koyu Sarı): Daha parlak ve güçlü bir ton sağlarlar. Rock, caz gibi daha enerjik müzik türlerinde veya daha parlak bir ses isteyen kemancılar tarafından kullanılabilir. Daha fazla toz bırakma eğilimindedirler.
- Sıvı Reçineler: Sprey veya damla şeklinde olan bu reçineler, daha kontrollü bir uygulama sunar ve tozlanmayı azaltır. Ancak bazıları yay kılına tam olarak nüfuz etmeyebilir.
- Blok Reçineler: En yaygın kullanılan form budur. Disk veya küp şeklinde gelirler ve yay kılına doğrudan sürülür.
Benim kişisel tercihim, özellikle başlangıç seviyesinde, açık renkli, orta sertlikteki blok reçineler oluyor. Hem tellere zarar verme riski daha az hem de temiz bir ses elde etmene yardımcı oluyor. Kalite olarak da genellikle "Kolophonium" veya "Hidersine" gibi bilinen markaların ürünlerini tercih etmek iyi sonuç verir.
Ne Sıklıkla ve Nasıl Sürülür?
Reçineyi ne sıklıkla süreceğin, çalma süren, reçinenin kalitesi ve hatta havanın nemine göre değişiklik gösterebilir. Ancak genel bir kural olarak, her çaldığın seanstan önce hafifçe sürmek iyi bir alışkanlıktır. Eğer yayının tellere sürtündüğünde cılız bir ses geliyorsa veya ses istediğin kadar dolgun çıkmıyorsa, reçineyi yenileme vakti gelmiş demektir.
Uygulama yöntemi basit:
- Yayını tel ile temas edecek şekilde tut.
- Reçineyi nazikçe yay kılına sür. Aşırı bastırmana gerek yok.
- Yayını aşağı yukarı hareket ettirerek reçinenin kılı tam olarak kaplamasını sağla.
- Fazla reçineyi yaydan ve kemanın gövdesinden temiz bir bezle nazikçe sil. Aşırı reçine birikimi hem ses kalitesini düşürebilir hem de enstrümana zarar verebilir.
Deneyimlerime göre, yay kılına çok fazla reçine sürmek yerine, her seferinde az ama öz sürmek daha iyidir. Fazla reçine, özellikle kemanın gövdesinde birikerek zamanla temizlenmesi zor bir tabaka oluşturabilir.
Ek İpuçları
Unutma ki sadece yay değil, reçine de bir sarf malzemesidir. Zamanla solar, sertleşir veya tozlanır. Eğer reçinenin rengi çok koyulaşmışsa veya üzerinde belirgin bir toz tabakası oluşmuşsa, yeni bir reçineye geçme zamanı gelmiş olabilir. Ayrıca, farklı enstrümanlar için üretilmiş reçineler (örneğin çello veya viyola için olanlar) keman için uygun olmayabilir. Keman için özel üretilmiş reçineleri tercih etmelisin.