Hikayenin bakış açıları nelerdir kısaca?
Hikayenin Bakış Açıları: Hangi Gözle Bakıyoruz?
Bir hikaye anlatırken, okuyucuyu o dünyanın içine çekmenin en etkili yollarından biri, doğru bakış açısını seçmektir. Bu, kimin gözünden olayı izlediğimiz ve karakterlerin düşüncelerine ne kadar dahil olduğumuzla doğrudan ilgili. Deneyimlerime göre, bu seçim hikayenin tüm havasını ve etkisini kökten değiştirebilir.
- Birinci Tekil Şahıs (Ben) Bakış Açısı
Bu, okuyucunun doğrudan karakterin zihnine girdiği, onunla birlikte düşündüğü, hissettiği bir yöntem. Her şeyi kendi algılarından ve duygularından yola çıkarak yaşarsın.
* Ne Sunar: Okuyucuyla inanılmaz bir yakınlık kurar. Karakterin iç dünyasını, korkularını, umutlarını doğrudan aktarabilirsin. Bu, okuyucunun karakterle empati kurmasını çok kolaylaştırır.
* Örnek: Stephen King'in "Esaretin Bedeli" kitabında Andy Dufresne'in hikayesini kendi ağzından dinleriz. Bu, onun çaresizliğini, zekasını ve hayata tutunma mücadelesini iliklerimize kadar hissetmemizi sağlar.
* Ne Zaman Kullanmalı? Karakterin psikolojisini derinlemesine keşfetmek istediğinde, okuyucunun karakterle özdeşleşmesini sağlamak istediğinde birebir.
* Pratik İpucu: Karakterin ses tonunu ve düşünce yapısını tutarlı tutmaya özen göster. Onun kelime dağarcığını, cümle yapılarını yansıt.
- Üçüncü Tekil Şahıs (O) Bakış Açısı
Burada hikaye, dışarıdan bir gözlemci tarafından anlatılır. Bu gözlemci, karakterin eylemlerini, sözlerini ve bazen de düşüncelerini aktarır. Üçüncü tekil şahısın da kendi içinde farklı katmanları var:
* Sınırlı Üçüncü Tekil Şahıs: Bu yöntemde, anlatıcı sadece tek bir karakterin düşüncelerini ve duygularını bilir. Sanki o karakterin kafasının içindeymişsin gibi ama anlatım "o" üzerinden yapılır.
* Ne Sunar: Birinci tekil şahısın yakınlığını sunarken, anlatım üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmanı sağlar. Okuyucu, karakterin deneyimlerini yaşar ama anlatıcılık daha nesneldir.
* Örnek: J.K. Rowling'in Harry Potter serisinin büyük bir kısmı sınırlı üçüncü tekil şahısla anlatılır. Harry'nin gözünden olayları takip ederiz, onun korkularını, meraklarını anlarız.
* Ne Zaman Kullanmalı? Bir karakterin yolculuğunu odak noktası yapmak istediğinde ama anlatıda biraz mesafe korumak istediğinde.
* Sınırsız (İlahi) Üçüncü Tekil Şahıs: Anlatıcı, hikayedeki tüm karakterlerin düşüncelerini, duygularını ve gelecekte olacakları bilir. Tam bir her şeyi bilen göz gibidir.
* Ne Sunar: Geniş bir panorama sunar. Farklı karakterlerin bakış açılarını aynı anda görebilir, olayların ardındaki nedenleri daha iyi anlayabilirsin. Okuyucuya, karakterlerin bilmediği bilgileri aktararak gerilimi artırabilir veya olayları daha iyi bağlayabilirsin.
* Örnek: Leo Tolstoy'un "Savaş ve Barış" gibi epik romanlarında bu bakış açısı sıkça kullanılır. Sadece bir kişinin değil, birçok karakterin iç dünyasına girilir.
* Ne Zaman Kullanmalı? Birden fazla karakterin hikayesini iç içe geçirdiğinde, olay örgüsünün karmaşık olduğu durumlarda veya okuyucuya daha geniş bir perspektif sunmak istediğinde.
* Pratik İpucu: Hangi üçüncü tekil şahıs türünü seçersen seç, anlatıcı sesini tutarlı tut. Eğer sınırlı bir bakış açısı kullanıyorsan, o karakterin bilmediği veya düşünmediği şeyleri anlatmaktan kaçın.
- İkinci Tekil Şahıs (Sen) Bakış Açısı
Bu oldukça nadir kullanılan ama çok etkili olabilen bir yöntemdir. Hikaye doğrudan okuyucuya anlatılır, sanki okuyucu olayın içindeymiş gibi.
* Ne Sunar: Okuyucuyu doğrudan hikayenin içine çeker, ona aktif bir rol verir. Bu, okuyucunun kendini daha fazla dahil hissetmesini sağlar.
* Örnek: Jay McInerney'nin "Bright Lights, Big City" romanı, bir genç adamın New York'taki hayatını "sen" diye anlatır. Okuyucu, karakterin zaaflarını, hatalarını bizzat yaşıyormuş gibi hisseder.
* Ne Zaman Kullanmalı? Okuyucuya doğrudan bir deneyim yaşatmak, onu karakterle aynı anda harekete geçirmek istediğinde. Genellikle daha deneysel veya deneysel sayılabilecek hikayelerde karşımıza çıkar.
* Pratik İpucu: Bu bakış açısı yorucu olabilir. Okuyucuyu sürekli olarak karakterin yerine koymak, onunla özdeşleşmesini sağlamak için dilini çok dikkatli kullanmalısın.
Hangi bakış açısını seçersen seç, hikayenin amacına ve anlatmak istediğin duyguya en uygun olanı belirlemeye çalış. Bu seçim, okuyucunun senin yarattığın dünyaya nasıl bağlanacağını doğrudan etkileyecektir.