8 Ayar kararır mı?
8 Ayar Altın Kararır mı? Gerçekler ve Saklanma Yöntemleri
8 ayar altının kararabilirliği konusunu merak edenlere doğrudan yanıt vereyim: Evet, 8 ayar altın kararabilir. Ama bu, altının saflığıyla doğrudan ilgili bir durum değil, daha çok içindeki diğer metallerle alakalı. Çünkü 8 ayar altın, %33.3 oranında saf altından oluşur. Kalan %66.7'lik kısımda ise bakır, nikel, çinko, gümüş gibi farklı metaller bulunur. İşte kararma dediğimiz olayın başrol oyuncuları da bu diğer metallerdir.
Kararmanın Sebepleri ve Mekanizması
Altının diğer metallerle alaşım haline gelmesinin temel nedeni, saf altının çok yumuşak olmasıdır. 24 ayar altın dediğimiz saf altın, takı yapımına uygun değildir; kolayca şekli bozulur. Bu yüzden farklı metallerle karıştırılarak sertliği artırılır ve daha dayanıklı hale getirilir. Ancak bu karışımda yer alan bakır ve nikel gibi metaller, havadaki oksijenle veya ciltteki sebum (yağ) ile reaksiyona girebilir. Bu reaksiyon sonucunda oluşan bakır oksit veya nikel sülfür gibi bileşikler, takının yüzeyinde siyah veya yeşilimsi lekeler şeklinde kendini gösterir. Bu, altın takının aslında kararması değil, içerisindeki diğer metallerin oksitlenmesi veya kükürt bileşikleriyle reaksiyona girmesidir. Saf altın kendi başına kararmaz.
Deneyimlerime göre, özellikle pH değeri düşük olan parfüm, kozmetik ürünler, deterjanlar ve hatta bazen ter bile bu reaksiyonları hızlandırabilir. Örneğin, cildinizin asit oranı yüksekse veya kullandığınız kimyasallarla temas eden altın takınız varsa, içerisindeki bakır veya nikelin kararması daha olasıdır. 8 ayar altının düşük altın oranı nedeniyle, içerisindeki diğer metallerin yüzeye çıkma ve reaksiyona girme olasılığı daha yüksektir. Bu nedenle 14 ayar veya 18 ayar altılara göre 8 ayar altılarda kararma daha sık görülebilir.
Kararmayı Önleme ve Giderme Yöntemleri
8 ayar altı takılarınızın kararmasını önlemek ve oluşan kararmayı gidermek için uygulayabileceğiniz bazı pratik yöntemler var:
Kullanım Sırasında Dikkat Edin: Parfüm, losyon, saç spreyi gibi kimyasalları takılarınızı takmadan önce sürün ve kurumasını bekleyin. Temizlik yaparken, havuz veya deniz suyuna girerken takılarınızı çıkarmanız, kimyasallarla temasını minimuma indirecektir.
Düzenli Temizlik: Takılarınızı düzenli olarak yumuşak bir bezle silmek, üzerindeki kir ve yağ tabakasını temizleyerek kararmayı geciktirir. Ilık su ve birkaç damla hafif bulaşık deterjanı kullanarak yumuşak bir diş fırçasıyla nazikçe temizleyebilirsiniz. Ardından iyice durulayıp yumuşak bir bezle kurulayın.
Saklama Koşulları: Takılarınızı hava almayan küçük poşetlerde veya mücevher kutularında saklamak, hava ile temasını azaltarak oksitlenmeyi önler. Özellikle birbirine sürtünebilecek takıları ayrı saklamak çizilmeleri de engeller.
Profesyonel Yardım: Eğer kararma ciddi boyutlardaysa veya kendiniz temizlerken risk almak istemiyorsanız, bir kuyumcuya danışabilirsiniz. Profesyonel temizleme yöntemleri genellikle takıya zarar vermeden kararmayı giderebilir.
Hangi Ayarlar Daha Az Kararır?
Genel bir kural olarak, ayar yükseldikçe yani altın oranı arttıkça kararma olasılığı azalır. 14 ayar altın (yaklaşık %58.3 altın) ve 18 ayar altın (yaklaşık %75 altın), içerisindeki daha yüksek altın oranı sayesinde 8 ayar altına göre daha az kararma eğilimindedir. Saf altın olan 24 ayar ise hiç kararmaz ama dediğim gibi takı yapımına uygun değildir. Yani, kararmayı minimumda tutmak istiyorsanız daha yüksek ayarlı altınları tercih edebilirsiniz. Ancak 8 ayar altınların daha uygun fiyatlı olması ve dayanıklılığı da tercih edilmesindeki önemli faktörlerdir.
Özetle, 8 ayar altın kararabilir ama bu, takınızın kalitesiz olduğu anlamına gelmez. Sadece içeriğindeki diğer metallerin doğası gereği oluşan bir durumdur. Yukarıda bahsettiğim önlemleri alarak takılarınızın parlaklığını uzun süre koruyabilirsiniz.